Του Δημοσθένη
Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου
Η αυτοκτονία του Δημήτρη
Χριστούλα και η συζήτηση για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης μεταναστών δεν
συμπίπτουν απλά χρονικά, ως «σημεία των καιρών» της κρίσης. Είναι ταυτόχρονα σύμβολα της
άφιξης στο «σημείο μηδέν» της πολιτικής – στο σημείο, δηλαδή, όπου αυτό που
διακυβεύεται στην πολιτική ζωή είναι η ζωή και ο θάνατος.
Δεν υπάρχει, φυσικά, εξουσία
που να λέει ρητά «εσείς θα ζήσετε και εσείς θα πεθάνετε». Την ίδια στιγμή,
όμως, όπως επισημαίνουν και τα δύο αυτά «σημεία», είναι η σύγχρονη εξουσία αυτή
που αποφασίζει εκ των πραγμάτων τη διάκριση ανάμεσα στο βίο, στην ποιοτικά
αναβαθμισμένη δηλαδή ζωή, και στη γυμνή ζωή•
τη ζωή που απαγορεύεται βεβαίως να αφαιρέσει κανείς («διότι το δικαίωμα στη ζωή
είναι ιερό»…), την ίδια όμως ζωή που είναι απογυμνωμένη απ’ οτιδήποτε θα την
καθιστούσε αξιοβίωτη – κατά συνέπεια, η περαιτέρω υποβάθμιση ή ακόμα και η
αφαίρεσή της δεν δημιουργούν σοβαρό πρόβλημα.
Στις καπιταλιστικές κοινωνίες,
το μονοπώλιο της απόφασης για το ποια είναι η αξιοβίωτη ζωή ανήκει «πρακτικά»
στο κράτος, ως εγγυητή του δικαιώματος στα δικαιώματα - εκτός από τις
περιπτώσεις αυτοκτονίας, τις περιπτώσεις δηλαδή που κάποιος αποφασίζει να δώσει
τέλος σε μια ζωή που δεν μπορεί να είναι
πλέον βιώσιμη. Από τη σκοπιά δε της συζήτησης για τα στρατόπεδα κράτησης
μεταναστών, το πώς έχει ασκηθεί αυτό το μονοπώλιο το δείχνουν μια σειρά από
περιστατικά, όπου και πριν ακόμα την κρίση το κράτος λειτούργησε σαν κοινή
ακροδεξιά οργάνωση: ναρκοπέδια στον Έβρο, ξύλο μέχρι θανάτου στην Ηγουμενίτσα ή
σε αστυνομικά τμήματα της πρωτεύουσας, εμπρησμός καταυλισμού προσφύγων στην
Πάτρα κ.ο.κ. Το δείχνει επίσης η κρατική ανοχή στη ρατσιστική βία, που μετρά
αισίως πάνω από μια εικοσαετία, σήμερα δε, φαίνεται ότι θα «ανταμειφθεί» διά
της κοινοβουλευτικής εκπροσώπησης των νεοναζί.
Όμως, η δημιουργία στρατοπέδων
κράτησης, με την ισχυρή μάλιστα παρότρυνση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, είναι ένα
ποιοτικό άλμα σε σχέση με τα προαναφερθέντα• ένα άλμα που μας υποχρεώνει να
σταθούμε σ’ αυτόν τον ευρωπαϊκό στρατοπεδικό ανθρωπισμό, στο σημείο δηλαδή όπου
το ελληνικό κράτος, ακολουθώντας τα ευρωπαϊκά, αποφασίζει ποιες ζωές αξίζει να
βιωθούν και ποιες όχι.